Dostępność w kulturze coraz częściej postrzegana jest nie jako techniczny dodatek czy formalny obowiązek instytucji, lecz jako fundamentalna wartość epistemiczna, etyczna i estetyczna, współkształtująca relacje między twórcami, instytucjami kultury a odbiorcami. Celem konferencji „Kultura dostępna – kultura dostępności – dostęp do kultury” jest stworzenie ogólnopolskiej, interdyscyplinarnej przestrzeni do krytycznej refleksji nad dostępnością kultury. Konferencja osadzona jest w aktualnym dorobku Accessibility Studies, Disability Studies oraz badań nad uniwersalnym projektowaniem, traktujących dostępność nie tylko jako praktyczny cel, lecz także jako narzędzie analityczne pozwalające identyfikować mechanizmy wykluczenia oraz rozwijać inkluzywne modele kultury. Szczególny nacisk położony zostanie na uniwersalne projektowanie kultury, rozumiane jako tworzenie przestrzeni, treści i doświadczeń kulturowych dostępnych dla możliwie najszerszego grona użytkowników, bez konieczności późniejszych adaptacji. Konferencja promuje również partycypacyjny model wytwarzania wiedzy, w którym osoby z niepełnosprawnościami występują jako eksperci własnego doświadczenia, współtwórcy kultury oraz współautorzy refleksji naukowej. Wydarzenie skierowane jest do badaczy i badaczek, przedstawicieli instytucji kultury, organizacji pozarządowych oraz praktyków zajmujących się projektowaniem i wdrażaniem rozwiązań dostępnościowych.
Zakres tematyczny konferencji obejmuje zagadnienia związane z uczestnictwem w kulturze oraz funkcjonowaniem instytucji kultury w kontekście dostępności i inkluzyjności.
Przedmiotem refleksji będą zarówno sposoby projektowania oferty kulturalnej, jak i warunki, w jakich różne grupy odbiorców mogą z niej korzystać. Szczególna uwaga poświęcona zostanie praktykom instytucji kultury, barierom ograniczającym udział w wydarzeniach kulturalnych oraz rozwiązaniom, które umożliwiają pełniejsze i bardziej równe uczestnictwo w życiu kulturalnym.
Tematyka konferencji obejmuje w szczególności:
– dostępność oferty kulturalnej dla odbiorców o zróżnicowanych potrzebach
– wyzwania w udostępnianiu oferty kulturalnej przez instytucje kultury
– dobre praktyki w udostępnianiu oferty kulturalnej dla osób z niepełnosprawnościami
– uniwersalne projektowanie kultury i działań instytucji kultury
– włączający i separacyjny model udostępniania kultury
– partycypacyjny charakter oferty i działań kulturalnych
– projektowanie partycypacyjne i włączające w instytucjach kultury
– technologie asystujące oraz rozwiązania cyfrowe wspierające dostępność kultury
– nowe technologie i rozwiązania immersyjne w obszarze dostępności kultury
– sztukę jako przestrzeń emancypacji osób z niepełnosprawnościami
– aktywność osób z niepełnosprawnościami w tworzeniu dostępnej kultury
– widoczność artystów i artystek z niepełnosprawnościami w kulturze i sztuce.
UWAGA! zaproponowane wyżej tematy nie wyczerpują wszystkich możliwych zagadnień!
Termin zgłaszania referatów:
do 12 kwietnia 2026 r.
Decyzja o przyjęciu abstraktów:
do 26 kwietnia 2026 r.
Program konferencji
dr hab. Barbara Gąciarz, prof. AGH
Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie
dr hab. Ewa Giermanowska
Uniwersytet Warszawski
dr hab. Dobroniega Głębocka, prof. UAM
Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu
dr hab. Hanna Kędzierska, prof. UWM
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski
dr hab. Tomasz Masłyk, prof. AGH
Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie
dr hab. Jakub Niedbalski, prof. UŁ
Uniwersytet Łódzki
dr hab. Mariola Racław, prof. UW
Uniwersytet Warszawski
dr hab. Beata Szluz, prof. URz
Uniwersytet Rzeszowski
prof. dr hab. Elżbieta Zakrzewska-Manterys
Uniwersytet Warszawski
dr hab. Agnieszka Żyta, prof. UWM
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski
Grzegorz Całek, Uniwersytet Warszawski, Polskie Towarzystwo Zespołu Aspergera
Zbigniew Głąb, Uniwersytet Łódzki
Marzena Mamak-Zdanecka, Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie
Tomasz Kasprzak, Uniwersytet Śląski w Katowicach
Monika Struck-Peregończyk, Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania z siedzibą w Rzeszowie
Joanna Sztobryn-Giercuszkiewicz, Uniwersytet Łódzki
Milena Trojanowska-Ludwin, Uniwersytet Łódzki
Dorota Żuchowska-Skiba, Wydział Humanistyczny, Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie
Sekcja Socjologii Niepełnosprawności PTS
Polskie Towarzystwo Zespołu Aspergera
Oddział Warszawski PTS
Centrum Studiów nad Niepełnosprawnością i Dostępnością UŁ
Mauzeum Warszawy
Zdjęcie w nagłówku strony:(c) Chenwenhsin | Dreamstime.com